قشنگتر وپر نورتربه نظر می آمد. نسیم شوری از روی دریا میگذشت که بوی ماهی

گندیده خزه و عطرهای فاسد شده را باخودش می آورد.

بوهای مخلوط ناجور و سنگین که هنوز طوفان با نفس تمیز کننده اش آنها را پراکنده

نکرده بود.اول قایق موتوری دکتر به کشتی رفت و بعد از اطراف بلم ها و

کشتی های بادی که حامل مال التجاره بودند به طرف کشتی حمله ور شدند. در میان

جاروجنجال مسافرین دادو فریادهای حمالهای عرب و صدای موتور کشتی نزدیک بود

که سید نصر الله قبض رو بشود. بالاخره همینکه قدری خلوت شد مثل زن پا به ماه

زیر بغل او را گرفتند و با هزار ترس و لرز از نردبان کشتی بالا رفت . به محض

اینکه وارد کشتی شد لبخند فلسفی رقیقی روی لب های رنگ پریده اش هویدا گردید.

وپس از آنکه اثاثیه و چمدانهایش را در اطاق مخصوص به او جای دادند همراهانش

با تعظیم و تکریم از او خداحافظی کردند.

سید نصرالله سرش گیج میرفت روی تختخواب باریک اتاق درجه دوم نشست و کیف

لغات وعکسها را بغل دستش گذاشت. اگر چه سید نصرالله اعتبار مخارج سفر برای

درجه ی اول را داشت ولی از لحاظ صرفه جویی درجه ی دوم را ترجیح داده بود

واگر منعش نمیکردند درجه سوم گرفته بود.

از پنجره ی اطاق هیایوی مسافرین و صدای حرکت جرثقیل می آمد .بلند شد نگاهی

به بیرون انداخت: چراغ ساحل از دور سوسو میزد در دالان اطاق های کشتی دسته

دسته حمالهای عرب مشغول آمدوشد بودند.از این منظره تاثر و پشیمانی شدیدی به

سید نصرلله دست داد. چند بار تصمیم گرفت که تا کشتی حرکت نکرده به ساحل بر

گردد و تمارض بکند ویا اصلا استعفا بدهد. ولی حس کرد که خیلی دیر شده!بعد

در قلب خود با زن وبچه و زندگی راحتی که آن طرف ساحل گذاشته بود خداحافظی

کرد ولب خود را گزید.بر گشت به ماوا و اطاق جدیدش دقیق شد._اطاق کوچک

سفیدی بود که از آهن و چوب درست کرده بودند. سه تختخواب فنری که دو تای

آنهارویهم قرار گرفته بود باضافه ی روشویی رخت آویز ویک عسلی داشت

ظاهرامحکم تمیز و مطمئن بود.حکایات عجیب وغریب و عجایب البحار قصه ی

سندباد بحری و همه ی افسانه هایی که راجع بهندوستان خوانده بود در خاطراتش

جان گرفت.همین وقت پیشخدمت سیاه هندی با لباس سفید وتمیز وارد شد وچیزی

بزبان انگلیسی گفت که سید نصرالله ملتفت نشد. واز سستی معلومات خودش خجل

گردید._پی برد که سر حد معلومات او چهار دیوار خانه اش بوده زبانها مردمان

و زندگیهای دیگر هم در دنیا وجود دارد که او سابق بر این هرگز نمیتوانست

تصورش را بکند وبدون مناسب تمام بغض وکینه ی او متوجه پیشخدمت هندو شد مثل

اینکه او باعث شده بود که سید نصرالله دچار زحمت مسافرت بشود. بالا خره

پیشخدمت شمد وپتوآورد و یکی از تختخوابها را آماده کرد.

در این وقت جنجال بیرون فرو کش کرده بود . سید نصر الله به حالت خسته و کوفته

روی تخت افتاد اما تخت برای او تنگ و ناراحت بود . دوباره پیش خدمت در زد

وارد شد و با علم اشاره به او فهماند که شام حاضر است . خودش جلو افتاد از پلکانی

پایین رفت و سید نصر الله را به اطاق رستوران کشتی راهنمایی کرد . سر میزی که

سید نصر الله نشست دو نفر از مسافران به زبان فارسی حرف میزدند. سید نصر الله

هر غذایی را به دقت وارسی میکرد و میچشید که مبادا مخالف حفظ الصحه بوده

و یا ادویه هندی داشته باشد. چون طبق طب قدیم او به سردی و گرمی غذا ها معتقد

بود و با خودش مقداری ادویه خنک همراه داشت تا به موقع تعادل مزاج را بر قرار

کند.

یکی از ایرانیها که سر میز بود به زبان انگلیسی دستور میداد و پیش خدمت هندی را

(چکرا) خطاب میکرد. سید نصر الله از پیدا کردن هم زبان انگلیسی دان اطمینان

حاصل کرد و موضوع (چکرا) را وسیله قرار داده داخل در مبحث لغوی شد که

زبان هندی بچه ی زبان فارسی است . بعلاوه از زمان لشکر کشی داریوش کبیر

اسکندر سلطان محمود و نادر شاه سپاهیان ایرانی متدرجا زبان فارسی را به هندوستان

برده اند من هم برای همین مقصود به هندوستان میروم :و (چکرا)بزعم این ضعیف

همان چاکر فارسی است . یا همین ترشی هندی که شما (چتنی) می گویید از لغت

فارسی(چاشنی)گرفته شده است . چون به طور کلی ریشه ی همه ی زبان های دنیا از

فارسی و عربی و ترکی گرفته شده همان طوری که همه ی نژاد های بشر از اولاد

حام و سام و یافث و یا سلم و تور و ایرج میباشد مثلا لغت سماور که تصور میکنید

روسی است من پیدا کرده ام مرکب از سه لغت فارسی عربی ترکی است و باید به

کسر اول خوانده شود . زیرا در اصل :(سه-ماء-ور) بوده. سه فارسی-ماء عربی و ور

ترکی است . یعنی:سه آب بیاور. از این قبیل لغات زیاد است !) مسافران ایرانی از

اطلاعات تاریخی و لغوی سید نصرالله به حیرت افتادند.

سید نصرالله در ضمن سوالات فهمید که شخص انگلیسی دان سابقا

در هندوستان بوده واکنون به ماموریت اداری به بوشهر میرود.

بعد از صرف قهوه سید نصرالله باطاق خود مراجعت کرد احساس خستگی مینمود.

جلوآینه دید رنگش پریده در حالیکه زیر لب آیه الکرسی میخواند در تختخواب افتاد

وبخواب رفت.

هنوز تاریک روشن بود که سید حرکت خفیف کشتی را حس کرد وصدای موتور را

در عالم خواب و بیداری شنید.چشمش را که باز کرد یکه خورد مثل اینکه هیچ منتظر

نبود در کشتی بیدار بشود. احساس سر درد میکرد. بعد از صرف صبحانه دقت کرد

دید ورقه ی بلند بالایی بدیوار نصب بود که روی آن بخط سرخ چاپ شده بود:

B.lS.N.GOLtd.

Emergency Instructions Passengers

زیر عنوان فوق شرح مبسوطی به زبان انگلیسی نوشته شده بود و در سه عکس

مردی را نشان می داد که در عکس اول مشغول بستن سینه بند مخصوصی بود

و دو تای دیگر طرز پیچیدن آن را روی سینه نشان میداد.

عقیده ی سید نصر الله در این مطلب تایید شد که زبان انگلیسی همان زبان فرانسه

است گیرم املاء و تلفظ آن را خراب کرده اند پیش خود گمان کرد که لغت

کرد:(تعلیمات راجع به بیرون آمدن از آب برای مسافرین )در همین وقت ملتفت

شد دید به سقف اطاق دو مخزن چوبی که در یکی از آنها دو عدد سینه بند و در دیگری

یک سینه بند بود وجود داشت . لرزه بر اندامش افتاد و با خودش نتیجه گرفت که

به علم اروپایی هم نمیشود اطمینان کامل داشت زیرا این کشتی با تمام عظمتش ممکن

بود غرق بشود!

مدتی دنبال کتاب لغت گشت ولی پیدا نکرد. خواست شرح انگلیسی را بخواند اما از

موضوع چیزی زیادی دستگیرش نشد . فقط چند لغت را از قرینه حدس زد. ولی شکی

برایش باقی نماند که این اعلان برای پیش بینی از خطر غرق شدن است.

لباسش را به عجله پوشید روی کشتی رفت . دید دو نفر هندو هنوز کنار دود کش

خوابیده بودند یک نفر ملاح هندی با لباس زنگاری بتعجیل میدوید. تا چشم کار می کرد

آب بود که روی هم موج می زد. فقط از دور یک حاشیه ی رقیق رنگ پریده ازساحل

پیدا بود. اطراف کشتی را دقت کرد دید به نرده ی درجه ی اول کمر بند های سفیدی

نصب شده بود که رویش خوانده می شد :(والرو). روی صورت غذا همین لغت را دیده

بود. پس نتیجه گرفت که اسم این کشتی والرو بود. یک زن هندی که ساری پوشیده

و حلقه های طلا در گوش و بینی خود کرده بود آمد و از کنار او گذشت.

هزار جور افکار وحشتناک در مغز سید نصر الله جان گرفت. آیا دو سال پیش در

روز نامه نخوانده که یک کشتی بزرگ در اقیانوس اطلس غرق شد؟چندی پیش در

روز نامه عکس کشتی فرانسوی که در بحر احمر آتش گرفت ندیده بود؟ اگر از دو

میلیارد احتمال یکی راست در می آمد!به زحمتش نمی ارزد که انسان جانش را به

مخاطره بیندازد آن هم برای چه؟

یاد حکیم باشی پور افتاد که روز به روز گردنش کلفت می شد و سنگ خودش را دائم

به سینه می زد . در صورتی که بی سواد و شارلاتان بود آیا همه ی مینوتهایی که از

اطاقش بر میگشت پر از غلط و اشتباهات صرف و نحو نبود؟ بعد هم شهرت داشت

که ابتدا یهودی بوده بعد در مدرسه ی آمریکایی برای اخذ تصدیق مسیحی شده و حالا

هم خایه ی آخوندها را دستمال می کرد !-ترجمه ی غلط کارلایل را از داماد جهودش

امانت می گرفت و کنفرانس میداد. کتاب ضد اسلامی کشف می کرد و از طرف دیگر

کوس تجدد و لامذهبی میزد در روز نامه ها اسمش را هم ردیف اسم افلاطون و سقراط

و بو علی و فردوسی و سعدی و حافظ و غیره چاپ می کرد!- حالا زندگیش را برای

خاطر چنین موجودی به مخاطره بیندازد که بعد شکمش را جلو دهد و بگوید عکس

مرا در روزنامه های هندوستان چاپ کردند شخصی با مایه و پایه ی سید نصر الله را

وسیله ی جاه طلبی احمقانه ی خود قرار بدهد و این لغت های مضحک و بی معنی

که نه فارسی و نه عربی است این ها را تحفه به هندوستان ببرد ؟شاید در آنجا دو نفر

آدم چیز فهم پیدا می شوند ! آن وقت به او چه خواهند گفت ؟چرا این تکه را مخصوصا

برای او گفت در صورتی که نوچه ها و فدائیان دیگر هم دارد که نان به هم قرض

بدهند و به عنوان مبهم مطالعه با پول ملت در اروپا میچرخند تا هواخواه و هوچی

آتیه ی او بشوند.و یا ماهی دو سه هزار تومان بهر کدام از آنها

میرسانید تا کتابی مثلا راجع به ((جرجیس پیغمبر و تعالیم او در عالم بشریت))تدوین

بکنند و بخرج دولت چاپ بشودمگر او شش انگشتی بود و نمیتوانست راحت در کنج

خانه پهلوی زن و فرزندش بنشیند و از این قبیل ترهات یا تر جمه ی مزخرف ترین

کتابهای فرانسه را بیرون بدهد که حالا مثل اشخاص ماجراجو و خانه بدوش بی پروا

به آب و آتش بزند وگند کاریهای یکدسته از هوچی های حکیم باشی پور را بهندوستان

برده خودش و مردم را مسخره بکند. آیا صادرات معارفی آبرومندتری پیدا نمیشد!-

سید نصرالله یک مرتبه ملتفت شد که عنان عقل را به دست احساسات سپرده.

زیرا در طی تجربیات زندگی بر خورده بود که نان وآش در همین هوچی بازیهای

تازه بدوران رسیده و نمایش های لوس پیدا میشود که خاک در چشم عوام میباشد

مردم را گول زده و کیسه را پر پول میسازند.- وانگهی مگر خود او را وادار

نکردند که در پرورش افکار برای دوره ی مشعشع مداحی بکند؟ اوهم پذیرفت

برای اینکه هنر نمایی بکند و داد سخنوری بدهد وبالاخره بهآنهای دیگر بفهماند که

کهر کم از کبود نیست! الحق موضوع بکری را انتخاب کرد: ما در میهن را تشبیه

به نا خوش رو به قبله کرده بود که رضا خان را به شیوه ی ژیلبلاس با شیشه ی اماله

و شاخ حجامت بالای سرش آورده بودند و بالا خره او را نجات داد! (با وجود کدورت

خاطر پوز خندی زد .) آنهای دیگر دهنشان میچائید که بتوانند نطقی با چنین الفاظ

وزین وعبارات دل نشین بکنند. او همه ی این علماء و فضلارا بزرگ کرده بود و

خوب می شناخت به فرنگ رفته ها و متجددین وقدیمیهایش همه سرو ته یک کرباس

بودند فقط عناوین مختلف آنها فرق میکرد.پیشتر میرفتند نجف حجت الاسلام میشدند

وحالا میرفتند فرنگ با عنوان دکتری بر میگشتند و کارشان عوام فریبی وهمه

حواسشان توی شکم وزیر شکمشان بود.همه بفکر خانه ی سه طبقه واتومبیل

وماموریت بخارجه بودند. اگر چه سید نصرالله بخارجه نرفته بود اما با خیلی

از اطبا ودانشمندان اروپایی که به ایران آمده بودند محشور بود. مثلا یک طبیب

ایرانی آرزویش این بود که مدیر کل ووکیل ووزیر بشود در صورتی که مرحوم

دکتر تولوزان تمام وقتش را بمطالعه میگذرانید؟ خود او چرا نسبت بدیگران

عقب مانده بود؟ برای اینکه اهل علم ومطالعه بود! یادش افتاد که پای میز خطابه

با چه ولعی لغات را از دهنش میقاپیدند وبعد چه تبریکات گرمی باو میگفتند!

اوطرف توجهات ملوکانه شده بود!اما دفعه ی بعد مجبورش کردند دوباره نطق

بکند!شانه خالی کرد شاید حالا هم بجرم همین سر پیچی او را باین ماموریت

خطرناک فرستاده بودند! سرش را تکان داد وزیر لب گفت:

(هر که را طاووس باید جور هندوستان کشد.)

سید نصرالله بعد از صرف نهار از اطاق رستوران که بیرون آمد در راهروبر

خورد به مرد ایرانی که انگلیسی میدانست ابتدا اظهار آشنایی کرد واز گرمای

هوا شکایت نمود. بعد بدون سابقه از او پرسید(شما تنها هستید؟

((بله.

((اگر گز اصفهان میل میفرمایید ممکن است باطاق بنده تشریف بیاورید))

او را باطاق خود راهنمایی کرد. بعد جعبه ی گزی را بزحمت از چمدان در

آورد!جلواوگذاشت و خیلی آهسته شروع به صحبت کرد((هر گاه انسان همه

عمر عزیزش را صرف تحصیل زبان وعلوم و فنون بکند باز هم کم است

افسوس که عمر کوتاه ما کفاف نمیدهد که با فراغت خاطر تمام وقت خودمان

را بمطالعه بپردازیم!کمترین تغییری در زندگی کافی است برای اینکه به

مجهولات تازه ای بر بخوریم هر آینه کوچکترین چیزی را با دیده ی عبرت

نگریسته ومورد تحقیق قرار دهیم همین مطلب تایید خواهد شد..............

اگر یک برگ خشک را زیر ذره بین میکروسکوپ بگذاریم خواهیم دید که

دنیای جدیدی با قوانین واصول خود بما مکشوف میگردد یک ذره خاشاک

روی زمین ممکن است موضوع سالها بحث فلسفی وتفکر وتعمق واقع بشود

چنانکه عرفا گفته اند:

دل هر ذره ای که بشکافی

آفتابش در میان بینی

چه فرمایشی ؟ فقط محض احتیاط است مآل اندیشی اروپائی را میرساند ولی

اتفاق همیشه ممکن است.

زیرا من همیشه خودم را محصل میدانم و میخواهم در هر موقع استفاده کرده بمعلومات

خود بیفزایم مقصود این بود که هر گاه در موقع غرق شدن کشتی شخصی از فن

شنا بی بهره باشد چه خواهد شد ؟

ولی ماهیهای خطرناک وجود دارد و ممکن است قبل از نجات صدمه برسانند

البته همه قسم اتفاق ممکن است_ ممکن الوقوع است.

زندگی همه جور پیش آمد ممکن است

بعد پرسید

و بعد خاموش شد. سکوت مرگ اطاق را فرا گرفت. مرد انگلیسی دان خداحافظی کرد ورفت سید دستمالی در آورد روی پیشانی سوزانش کشید.بعد بلند شد با احتیاط بطرف

عرشه کشتی رفت.دقت کرد دید دو قایق بزرگ سیاه که تا حال ملتفت نشده بود دو

طرف کشتی آویزان بود ورویش نوشته بود آکسفورد اسم کشتی را دوباره روی

کمر بندهای نجات خواند. چند بار تکرار کرد ((والرو والرو؟))مثل اینکه به این

اسم آشنا بود.پیش خودش تصور کرد شاید یکی از

رب النوع های یونانی یا آشوری باشد بعد به امواج دریا خیره شد که میغرید متشنج میشد و فریاد زنان بکشتی حمله میکرد بعد رویهم می پیچید و دور می شد رنگ سبز چرکتاب دریا مبدل برنگ سیاه شده بود بنظرش امواج دریا مایع جاندار یا جسم لغزنده حساسی جلوه کرد که از شدت درد و خشم با لرزش عصبانی بخود می پیچید مانند جسم شکنجه شده ای که بیهوده درد می کشید و حاضر بود صدها از این کشتیها و مسافرانش را بدون ملاحظه فضل و معرفت آنها بیک لحظه در خود غوطه ور بسازد؟ یک

نوع احساس آمیخته از ترس و تنفر از قوای گور طبیعت به او دست داد.

به علاوه زیر این توده آب حیوانات و ماهیهای خطر ناک وجود داشت که به خون او تشنه بودند.

آیا در خرمشهر نشنیده بود که تاکنون چندین بار زنها و بچه هائی که بهوای رختشوئی کنار رودخانه رفته بودند آنها راکوسه ماهی در آب کشیده و نصف کرده ؟ زیر پایش لرزه خفیف کشتی را حس کرد صدای آواز فلزی موتور میآمد تا چشم کار میکرد آب بود که عقب میزد و بکشتی حمله میکرد کشتی آب را میشکافت و مثل خونابه ای که از جراحات جاری بشود تکه های کف دنبالش کشیده میشد دو پرنده کوچک که معلوم نبود آشیانه آنها کجاست پشت سر کشتی پرواز می کردند همه اینها بنظرش عجیب و غریب و باور نکردنی آمد آنوقت مردمان دیگری که در طبقه زیر کشتی مسکن داشتند آیا آنها دیگر چه نوع آدمیزادی بودند ؟ولی هیچکدام از مسافرین اظطرابی از خود ظاهر نمیساختند

اما این دلیل کافی نبود که باعث آرامش فکر سید را فراهم بیاورد زیرا فرق وجود

او که افتخار نژاد بشر بشمار میرفت با دیگران از زمین تا آسمان بود!

زن هندی که در بینی و گوشش حلقه های طلا بود دوباره آمد ساکت و آرام از پهلویش رد شد بی آنکه باو اعتنائی بکند همه مسافران کشتی بنظر سید نصرالله وحشتناک ناخوش و موذی آمدند مثل این که دست بیکی کرده بودند تا او را غافلگیر کرده با شکنجه استادانه ای بکشندش !سرش گیج رفت فکرش خسته بود.باطاق خودش پناه

برد. لباسش را کند و روی تختش افتاد.هزار اندیشه های ترسناک در مغزش

میگردیدند. لرزش یکنواخت کشتی را بهتر حس میکرد ومثل اینکه احساسات او

دقیق تر و تیزتر از معمول شده بود.این لرزش با صدای قلب او هم آهنگ شده

بود کم کم پلکهای چشمش سنگین شد وبخواب رفت.

دید دسته ای از اعراب روی عرشه کشتی با کمر بند نجات ایستاده سینه بند

میزدند و میگفتند:((والرو!))دسته دیگر که سینه بند نجات داشتند از توی کشتی

به آنها جواب میدادند((والرو!...))خود او هم روی عبای بو شهری که همیشه در خانه میپوشید سینه بند نجات بست و بچه هایش را قلمدوش کشیده بود. همینکه خواست در دریا بجهد زنش دامن عبای اورا کشید.-از شدت وحشت از خواب پرید عرق

سرد بتمام تنش نشسته بود سرش تیر میکشید دهنش تلخ مزه بود. وقتی چشمش

به اطاق کشتی افتاد صدای فلزی موتور را شنید و لغزش کشتی را حس کرد

ودوبا ره چشمش را بست مثل اینکه میخواست از این جهندم فرار کند.بی اختیار

تمام فکر او متوجه خانه اش شد.- یاد کرسی اطاقشان افتاد. که رویش قلابدوزی

سرخ افتاده بودزیر گوشی و دشکهای گرم و نرم اطراف آنرا مثل نعمت گرانبهایی

که از آن محروم مانده بودآرزو کرد.بچه اش که تازه زبان باز کرده بودلغات را با

مخرج صحیح ادا می کرد قو قوسی اناری که زنش در بشقاب دانه میکرد پشت میز اداره و همه ی این کیفها مانند دنیای افسوس آمیزی از او دور شده بودند!با خودش

شرط کرد که در موقع مراجعت از راه خشکی بوسیله راه آهن بر گردد که

مطمین تر بود. از ته دل به حکیم باشی پور نفرین فرستاد که اورا باین بلا دچار

کرده بود در صورتیکه خودش با گردن سرخ وتبسم ساختگی پشت میزش نشسته و همه حواسش توی لنگ وپاچه ی دخترها و پسرها بود و برای مقامات عالیه باین

وسیله کار گشایی میکرد.بیکدسته دزد و دغل و مبلغین خودش کارهای پر منفعت

میداد و عناوین برایشان میتراشید. عضو فرهنگستان درست میکرد تا لغت های

مضحک بیمعنی بسازند و بزور بمردم حقنه بکنند! در صورتیکه همه جای دنیا

لغت را بعد از استعمال مردم ونویسندگان داخل زبان مینمایند واوکه در علم

فقه اللغه بی نظیر است حمال این لغت های بچگانه بی ذوق و بی سلیقه شده

شاید عمدا او را سنگ قلاب سنگ کرده بودند- چون از او کار چاق کنی بر

نمیامد وبا دادن تصدیق بجوانانیکه فقط دیپلم از ستاره ونوس داشتند مخالفت

کرده.- او تاکنون لای سبیل میگذاشت زیرا زندگی آرام و بی دغدغه داشت

وشخصا از آب گل آلود ماهی میگرفت اما حالا جانش را برای هیچ و پوچ

بمخاطره انداخته بودند بلند شد نشست مثل اینکه در افکارش تغییر حاصل

شدبخاطر آورد دکمه شلوارش افتاده .برای سرگرمی مشغول دوختن شد فکر

میکرد اگر زنش آنجا بود این کاره زنانه که هرگز شایسته فاضل دانشمندی

مثل او نبود متحمل نمیشد.

در این وقت کشتی سوت کشید و ایستاد.میان مسافران همهمه افتاد. سید نصرالله

دلش توریخت و کمان کرد اتفاق ناگواری رخ داده است. ولی به زودی ملتفت

شد که به بوشهر رسیده اند. دستپاچه لباس هایش را پوشید و در ایوان کشتی رفت

ظاهرا بندر پیدا نبود . فقط از دور چراغ ضعیفی میدرخشید.

یکی دوقایق موتوری دیده میشد چند کشتی بادی مشغول باربندی شده بودند از

هیاهوی حمالها خوابی که دیده بود به یاد آورد به نظرش آمد که کابوس وحشتناکی

را در بیداری میبیند. - ساحل دریا آنقدر دور وتاریک بود که فکر مراجعت به

خشکی به نظرش خیال خام و بی اساس آمد. ساعتش را نگاه کرد موقع شام بود.

به اطاق رستوران رفت تا شاید اطلا عات مفیدی کسب کند. اما همه کسانی که

سر میز بودند حتی مرد انگلیسی دان و پیشخدمتها به نظر او ساکت و اخم آلود

آمدند مثل اینکه میخواستند خبر شومی را از او بپوشانند به دلش بد آمده شام

به دهنش مزه نکرداصلا حس کرد اشتها ندارد فقط سوپ را با یک موزخورد

برای اینکه سر دلش سبک باشد مرد انگلیسی دان با اشاره از اوخداحافظی

کرد ورفت مثل اینکه عجله داشت سید مایوس ومتفکر باطاقش پناه برد.

برای اینکه همهمه ی خارج را خفه بکند. در را بست وپرده را جلوکشید

اگر چه هوا دم کرده وگرم بود اماصلاح ندانست پیچ باد بزن برقی را بازبکند.

قلم و کاغذ را بر داشت تا یادداشتهایی راجع به نطق فلسفی خود بر دارد ولی

حواسش جمع نبود. روی کاغذ مطالب مبهمی نوشته بود که نپسندید. در میان

خطوط دقت کرد دید نوشته : (میهن یعنی من. مقصود فقط تبایغ آن قائد

عظیم الشان است که شاخ حجامت را گذاشت وخون ملت را کشید.مقصود از

تعلیم اجباری با سواد کردن مردم نیست فقط برای این است که همه مردم

بتوانند تعریف اورا ودر نتیجه حکیم باشی پور را در روزنامه ها بخوانند

به زبان روزنامه ها فکر بکنند وحرف بزنند . زبانهای بومی که اصیلترین

نمونه فارسی است فراموش بشود کاری که نه عرب توانست بکند ونه مغول

ولغتهای ساختگی که نه زبان خشایارشاه است ونه زبان مشهدی حسن به آنها

تحمیل بشود؟من درآری همه اش من درآری است منافع مقدس خودش را منافع

مقدس میهن جلوه میدهد. مگر اواز کجا آمده و چه صلاحیتی دارد که منافع وطن

را بهتر از من میتواند تشخیص بدهد....) دوباره خواند: از خودش پرسید آیا دیوانه

نشده بود؟ زهر خندی زد . اوتاکنون به چنین جملاتی نه فکر کرده بود ونه به زبان

آورده بود: آیا یک قوه ی خارجی محرک او بوده یا مسافرت در روحیه اش تغییر

داده بود؟ شاید در اثر بد خوابی بوده. بالاخره کاغذ را پاره کرد .

در این وقت صدای یکنواخت جرثقیل خفه شده بود کشتی حرکت میکرد سید بلند

شد لباس پوشید و روی کشتی رفت. از مشاهده ی مسافرین دلش آرام گرفت.

چون تصور میکرد اورا تنها در کشتی گذاشته اند. توده های ابر سیاه به شکل

تهدید آمیزی روی آسمان جابه جا میشد چراغ بندر از دور سو سو میزد.آب

دریا به رنگ قیر در آمده بود طرف دیگر که آسمان صاف بود سید نصرالله

دب اکبر ودب اصغر را تشخیص داد. ماه کنار آسمان به نظر می آمد که پایین

آمده و از زیر آن یک رودخانه ی نقره ای روی آب سیاه می درخشید و به سوی

کشتی می آمد هوا خفه بود .

سید نصرالله قلبش فشرد اظطرابش فرو کش کرد . یک جور احساس آسایش

بی دلیلی در او پیدا شد .مثل اینکه برای اولین بار با عنصر طبیعت آشتی

کرده است. سرتاسر زندگیش به نظر او یک خواب دور موهوم و شکننده

آمد احساسات زمان طفولیت در او بیدار شد و با احساس تنهایی و دوری توام

شده بود .در نتیجه یک نوع ترحم دردناکی برای خودش حس میکرد.

با کامهای سنگین دوباره به اطاق خودش بر گشت. قلم و کاغذ را بر داشت

کمی فکر کرد و نوشت:(کشور هندوستان پیوسته مهد ادبیات پارسی بوده.

در این زمان که در سایه ی توجهات پدر تاجدار ترقیات روز افزون معارفی...)

دیگر چیزی به فکرش نرسید. بعد سعی کرد تو صیف ماه را روی دریا

به لباس ادبی در بیاورد. قلم بر داشت و نوشت :(آب قیر فام با غرش تندر

آسا کشتی را به مبارزه میطلبد.ماه از کرانه ی آسمان مانند شاهد بیطرف

جوشن سیمین خود را روی امواج افکنده تبسم میکند.)

این هم پسندش نشد مثل اینکه قوی مجهولی تمام معلومات معنوی و فلسفی او را

بیرون کشیده بود.

بعد خواست کاغذی به زنش بنویسد احساس سر درد کردناگهان نگاهش بسقف

افتاد و سینه بند نجات را دید بلند شد در را بست. شیشه و جدار چوبی و پرده

و پنجره را جلو کشید همینکه مطمئن شد کاملا محفوظ است یکی از سینه بندها

را با احتیاط از مخزنش در آورد وزن کرد. مثل چهار قطعه چوب سبک بشکل

مکعب مستطیل بود که در پارچه ی خاکستری زمختی شبیه گونی دوخته شده بود

با دقت سر خود را از میان چهار قطعه چوب پنبه که بوسیله ی پارچه بهم

متصل بود بیرون آورد. دو قطعه ی دیگر مانند کوله پشتی روی کتف او قرار

گرفت رفت جلو عکسی که روی دستورالعمل ضروری بودایستاد مطابق دستور

بند آنرا محکم کشید . سینه بند چسب تن او شد. بعد رفت جلوی آینه قیافه ی

خودش را بر انداز کرد.

از پریدگی رنگ خود ترسید. شکل جانیهائی شده بود که در انتظار مرگ چندین

ماه در زندان گرسنگی وبیخوابی کشیده باشند. خوابی که دیده بود بیاد آورد وپیش

خود تصور کرد زمانیکه در دریا بیفتد چه وضع وحشتناکی خواهد داشت لرزه

بر اندامش افتاد زانوهایش سست شد دندانهایش بهم میخورد بطوریکه صدایش

را میشنید. نبض خودش را گرفت بی اراده چندین بار زیر لب گفت:

(والرو...والرو...)صدایش خراشیده بود. سرش بشدت درد میکرد. در قلب

خود با زن وبچه اش وداع کرد اشک در چشمش حلقه زد وبرگشت تا صورت

خود را اقلا نبیند خواست سینه بند را باز کند ولی یادش آمد که در موقع خطر

بستن آن کار آسانی نیست و از لحاظ مال اندیشی ترجیح داد با سینه بند بخوابد

عرق سردی از سر تا پایش جاری بود وحس کرد که جدا ناخوش است دو قرص

آسپرین خورد ودر حالیکه آیه الکرسی میخواند رفت روی تختخواب به پهلو

خوابید ناراحت بود وضربان قلبش که تند شده بود میشمرد.

هنوز چشمش بهم نرفته بود که دید کشتی آتش گرفته او بالای عرشه روی

منبر ایستاده بود ولی لباس زنانه بشکل ساری هندی که حلقه ی طلا در

گوش و بینی خود کرده بود در بر داشت. نطق مهیجی راجع باستعمال

کمر بند نجات ایراد میکرد.در میان سوت کشتی وناقوسهائ که میزدند مجبور

بود صدایش را دائما بلندتر بکند و فاصله بفاصله دست در کیف خود میکرد

وعکسهائ در میاورد و روی سر مردم نثار مینمود.مسافرین از روی ناامیدی

خودشان را در دریا میانداختند ولی ماهیهای بزرگی با چشمهای خشمگین

درخشان آنها را از میان دو پاره میکردند و روی آب پر از نعشهای تکه تکه

شده یکمرتبه ملتفت شد دید بچه هایش در قایق سیاهی نشسته بودند که رویش

بخط سفید نوشته(آکسفرد)و مرد ایرانی انگلیسی دان را شناخت که پارو میزد

وآنها را بطرف مقصد نامعلومی میبرد.

همینکه شعله ی آتش باو نزدیک شد خودش را در آب انداخت در همینوقت

یک ماهی ترسناک بزرگ با چشمهای آتشین باو حمله ور شده سینه اش را در

میان چهار دندان کند خود مثل چهار قطعه آجر گرفت وبسختی فشار داد

بطوریکه بیهوش شد.

صبح پیشخدمت هندو نعش سید نصرالله را در حالیکه سینه بند نجات خفت

گردن اوشده بود در اطاقش پیدا کرد.

.......................................................................................

دو ماه بعد در کوچه ی حمام وزیر جمعیت انبوهی دور مجسمه ی سید نصرالله

ایستاده بود که با یکدست کیفی را بشکمش چسبانیده و با یکدست کیفی را بشکمش

چسبانیده و با دست دیگر اشاره بسوی هندوستان کرده.زیرپایش خفاشی علامت

عفریت جهل در حال نزع بود. آقای حکیم باشی پوربا قیافه متاثر ومتالم کنار

مجسمه روی منبری ایستاده نطق مفصلی در مناقب آن مرحوم ایراد میکرد.

در ضمن نطق مکرر اشاره به آن فاجعه ی ناگوار فراموش نشدنی وفقدان

آن هشتمین سبعه ی دنیا فیلسوف دهر ودریای علم نمودند سپس نو نهالان و

نو باوگان میهن را مخاطب قرار داده نتیجه گرفت:(شما پیوسته کردار گفتار

وپندار این نابغه ی میهن پرست را که در راه میهن فداکاری و شهامت

بی نظیری از خود بروز داد وعاقبت شربت شهادت را چشید سر مشق خویش

قرار بدهید وفریضه ی هر فرد میهن پرستی است که مجسمه یا لااقل شمایل

این ادیب اریب و فاضل ارجمند را زیب دیدار خویش ساخته وبوجود چنین

عناصر میهن پرستی تفاخر بکند و نیز همواره سعی و کوشش بلیغ بنماید

که در راه میهن وخدمات معارفی(بغض بیخ گلویش را گرفت.)

بعد از سه دقیقه مکث:(مخصوصا من در فرهنگستان پیشنهاد خواهم کرد که

کوچه ی حمام وزیر راخیابان میهن پرست بنامند و از علاقه ای که به پارسی

سره وسر زمین آبا و اجدادی خودم دارم آنمرحوم را که سیدنصرالله بود

((پیروز یزدان)) نامیده و لقب ((میهن پرست))بوی میدهم.

اشتباه نکنید آن فقید مرحوم نمرده است بلکه بوسیله ی جانفشانی و فداکاری

که در راه میهن نمود مقام ارجمندی در قلب همه افراد میهن احراز کرد چنانکه

شیخ العرفا گفته:

((بعد از وفات تربت ما در زمین مجوی

در سینه های مردم عارف مزار ماست!))

((در خاتمه من از ارباب جود و سخا تقاضا میکنم اعانه ای فراهم بیاورند تا

کشتی مسافرتی (والرو)که قتلگاه آن مرحوم جنت مکان خلد آشیان است از

کمپانی خریداری و در موزه معارف حفظ بشود.))

بعد دست کرد در کیفی که همراه داشت و مقداری از آخرین عکسهای سیدنصرالله

که موقع حرکتش گرفته شده بود در آورد و روی سر مستمعین نثار کرد.

حضار عکسها را از یگدیگر قاپیده روی قلب خودشان گذاشتند. سپس نونهالان

و نوباوگان با چشم گریان و دل بریان پراکنده شدند.

پایان